Mamallakta Yaku Kamachiy (ANA)
Autoridad Nacional de Agua (ANA) nisqa, umalliy técnico-regulatorio nisqatan ruwan, chaymantataqmi churan ruwaykunata, chaywanmi yakupa kaqninkunata hukllawasqa, sustentable, multisectorial nisqa kamachikuykunata churan, yaku apaykachaqkunapa, llapan llaqta runakunapa allinninpaq, pachanpi hinaspa allinta.
Kaykunamanta kamachiqmi:
• Natural yaku pukyuta kamachina, qhawana ima.
• Autorizar volúmenes de agua utilizadas y/utaq rakisqa yaku serviciokuna quqkuna (EPS y Juntas de Riego).
• Pachamamamanta instrumentukunata chaninchana.
• Yaku llamk’achinapaq derechokunata, descarga autorizacionkunata, ch’uyanchasqa qhilli yakukunata wakmanta apaykachanapaq quy.
• Pukyukuna yaku naturalkunapi llamkaykunata autorizana.
• Sistema Nacional de Gestión de Recursos Hídricos (SNGRH) nisqapi umallina.
ANA nisqa 13 p’unchay marzo killapi 2008 watapi kamasqa karqan Decreto Legislativo No 997 nisqawan, chaywanmi allinta kamachikunqa, waqaychayta, amachayta, aprovechayta ima imaymana cuencakunaq yakunpa kaqninkunata, hinallataqmi aprovechakunman yakupa culturan (
https://www.gob.pe/institucion/ana/institucional).
Kamachiy Yaku Kamachiy (AAA)
Autoridades Administrativas de Agua (AAA) nisqakunaqa organismos descentralizados nisqakunan, paykunan kamachinku territorionkupi recursos de agua nisqakuna kamachiyta, kamachiyta ima.
Paykunan encargakunku derechos de uso de agua nisqakunata qonankupaq, hinallataq autorizacionkunata qonankupaq, chay ch’uyanchasqa qhelli unukunata yapamanta utilizanankupaq, hinallataqmi qhawarinku unukunaq llank’ayninta, hinallataq qhawarinku indemnización económica nisqa qolqe qoy hunt’akuyninta.
Hinaspapas, paykunaqa estudianku, inventariokunata ruwanku, qhawanku, kamachinku ima riesgokunata glaciares, lagunas nisqapi, fuentes de aguas subterráneas nisqapi ima (
https://www.gob.pe/institucion/ana/organizacion).
Llaqta Yaku Kamachiy (ALA)
Autoridades Locales de Agua nisqakunaqa unidades orgánicas nisqakunam PRASA nisqapi, paykunam yakupa recursonkunata kamachinku, sapakamapa áreas territoriales nisqapi.
Mantaro Administrativa Agua Autoridadqa tawa Administraciones Locales de Agua nisqamanta ruwasqam:
Pasco,
Mantaro,
Huancavelica hinaspa
Ayacucho.
Consejo de Recursos Hídricos nisqa
Ley de Recursos Hídricos nisqanman hinaqa, Consejo de Cuencas nisqa wiñaypaqmi, Autoridad Nacional nisqapi, Decreto Supremo nisqawanmi kamasqa, gobiernos regionales nisqakunaq yuyaykusqanman hina, chaywantaqmi chay planificación, coordinación y concertación nisqapi participayta munan sapakamapa llamkayninkupi yakupa kaqninkunata sustentable nisqa llamkayninta.
Autoridad Nacional de Agua nisqapa órganonmi, chaypaqmi ruwasqa kachkan gobiernos regionales, gobiernos locales, sociedad civil, organizaciones de usuarios de agua, comunidades campesinas, comunidades nativas hinaspa huk Sistema Nacional de Agua nisqapi kaqkunapas participación activa y permanente nisqaman chayananpaq.Gestión de Recursos Hídricos nisqa cuencapi involucrasqa, chaynapi yakupa recursos sustentable nisqa llamkayninpi planificación, coordinación hinaspa acuerdo nisqapi yanapakunanpaq, chaypaqmi Plan de Gestión de Recursos Hídricos nisqawan Cuencapi (Reglamentos de la Ley de Recursos Hídricos).
Consejo de Recursos Hídricos de Cuenca Interregional de Mantaro (CRHCIM) nisqa, Decreto Supremo No 007-2018-MINAGRI nisqawanmi kamasqa karqan, 15 p’unchay junio killapi 2018 watapi.
Kay institucionkunapa, organizacionkunapa representantenkunawanmi ruwasqa kachkan:
• Autoridad Nacional de Agua nisqamanta huk (01) representante.
• Tawa (04) representantekuna Gobierno Regional Pasco, Junín, Huancavelica y Ayacucho.
• Tawa (04) Gobiernos Locales nisqamanta representantekuna.
• Tawa (04) representantekuna organizacionkuna yakuta chakra llamk’anapaq apaykachaqkuna.
• Tawa (04) representantekuna mana chakra llamk’aq yaku llamk’aq tantanakuykunamanta.
• Tawa (04) representantekuna asociaciones profesionales nisqamanta.
• Hatun yachay wasikunamanta tawa (04) representantekuna.
• Tawa (04) runakuna chakra llank’aq ayllukunamanta representantekuna.
• Tawa (4) representantekuna yaku usuariokuna población nisqapaq.
• Huk (01) representante proyecto Cachi Especial (Opeman) nisqamanta.